💧 Wodoszczelność betonu

Budownictwo PN-EN 12390-8

Przegląd

STATUS (stan na 06.11.2026). PN-EN 12390-8:2019-08 — wersja polska, opublikowana 05.07.2021, wprowadza EN 12390-8:2019 [IDT]; zastąpiła PN-EN 12390-8:2011 (wersję polską). Karta PKN nie ma adnotacji o wycofaniu — norma aktualna. Według przedmowy wydanie 2019 różni się od wydania 2009 rewizją redakcyjną, a jego zakres ograniczono do próbek pielęgnowanych w wodzie.

ZAKRES (rozdz. 1). Norma podaje metodę oznaczania głębokości penetracji wody pod ciśnieniem w betonie stwardniałym, który był pielęgnowany w wodzie.

ZASADA (rozdz. 4). Na powierzchnię stwardniałego betonu działa woda pod ciśnieniem. Następnie próbkę rozłupuje się i mierzy głębokość, do której doszedł front wody.

URZĄDZENIE (rozdz. 5). Można użyć dowolnego odpowiedniego urządzenia, w którym ciśnienie wody działa na pole badane próbki i jest przez cały czas wskazywane; przykładowy układ pokazuje rys. 1 normy (płyty skręcane prętami gwintowanymi, pierścień uszczelniający). Wodę można doprowadzać od dołu albo od góry. Uszczelnienie ma być wodoszczelne, z gumy albo podobnego materiału. Wymiar pola badanego wynosi około połowy długości krawędzi albo średnicy badanej powierzchni. Zaleca się, aby urządzenie pozwalało obserwować pozostałe powierzchnie próbki.

PRÓBKA (rozdz. 6). Sześcian, walec albo graniastosłup; najmniejszy wymiar badanej powierzchni co najmniej 150 mm, a żaden inny wymiar nie mniejszy niż 100 mm. Można badać próbki mniejsze — wtedy w sprawozdaniu podaje się ich wymiary i pole badane. Rdzenie mają średnicę co najmniej 95 mm.

PRZYGOTOWANIE (p. 7.1). Zaraz po rozformowaniu powierzchnię, na którą będzie działać woda, szorstkuje się szczotką drucianą, a próbkę pielęgnuje pod wodą według PN-EN 12390-2. Ta norma wymaga pozostawienia próbki w formie co najmniej 16 h, ale nie dłużej niż 3 dni, w temperaturze (20 ± 5) °C, a po rozformowaniu pielęgnacji w wodzie o temperaturze (20 ± 2) °C aż do badania.

BADANIE (p. 7.2–7.3). Badanie zaczyna się, gdy próbka ma co najmniej 28 dni. Ciśnienia nie przykłada się do powierzchni zatartej. Woda działa pod ciśnieniem (500 ± 50) kPa przez (72 ± 2) h; można użyć wody wodociągowej. W czasie badania okresowo ogląda się powierzchnie, na które ciśnienie nie działa; zauważony przeciek zapisuje się i rozważa, czy wynik jest ważny. Po badaniu wyciera się powierzchnię obciążaną wodą i rozłupuje próbkę na pół prostopadle do niej, układając tę powierzchnię na dole. Gdy przełom podeschnie tak, że front wody jest wyraźnie widoczny, zaznacza się go na próbce i mierzy największą głębokość penetracji pod polem badanym z dokładnością do 1 mm.

WYNIK I SPRAWOZDANIE (rozdz. 8–9). Wynikiem jest największa głębokość penetracji w milimetrach. Sprawozdanie podaje: powołanie normy, oznaczenie próbki, datę rozpoczęcia badania, kształt i wymiary próbki, kierunek przyłożenia ciśnienia względem kierunku formowania, największą głębokość penetracji, ewentualny przeciek z oceną ważności wyniku i odstępstwa od normy.

DRUGIE ŹRÓDŁO. W pracy zespołu Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego o wodoprzepuszczalności betonów z superplastyfikatorem i domieszkami (Materials 2020) głębokość penetracji badano według EN 12390-8 (wydanie 2009) na trzech próbkach sześciennych każdego betonu: ciśnienie (500 ± 50) kPa przykładano do dolnej, formowanej powierzchni, w czasie badania obserwowano pozostałe powierzchnie, a po (72 ± 2) h próbki rozłupywano na połowy.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Precyzji metody — rozdział 10 normy jest poza dostępnym tekstem. Dopuszczalnej głębokości penetracji ani dawnych krajowych stopni wodoszczelności — norma badania ich nie zawiera; wymaganie wobec betonu określa jego specyfikacja albo projekt.

Zasada metody

Próbkę betonu (sześcian, walec albo graniastosłup o badanej powierzchni co najmniej 150 mm), pielęgnowaną pod wodą i mającą co najmniej 28 dni, umieszcza się w urządzeniu tak, aby woda pod ciśnieniem (500 ± 50) kPa działała przez (72 ± 2) h na pole badane o wymiarze około połowy krawędzi albo średnicy badanej powierzchni. Potem próbkę rozłupuje się prostopadle do tej powierzchni, zaznacza front wody na przełomie i mierzy największą głębokość penetracji z dokładnością do 1 mm.

Zastosowania

• Oznaczanie głębokości penetracji wody pod ciśnieniem w betonie stwardniałym pielęgnowanym w wodzie (zakres normy, rozdz. 1)
• Próbki formowane: sześciany, walce i graniastosłupy o badanej powierzchni co najmniej 150 mm (rozdz. 6)
• Rdzenie o średnicy co najmniej 95 mm (rozdz. 6)
• Próbki mniejsze niż wymagane — z podaniem ich wymiarów i pola badanego w sprawozdaniu (rozdz. 6)
• Porównanie betonów o różnym składzie, np. z domieszkami (tak zastosowano metodę w pracy SGGW, Materials 2020)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 12390-8:2019-08

Tytuł (PL)

Badania betonu — Część 8: Głębokość penetracji wody pod ciśnieniem

Title (EN)

Testing hardened concrete — Part 8: Depth of penetration of water under pressure

Procedura krok po kroku

1. Formowanie i rozformowanie

   Próbkę pozostawić w formie co najmniej 16 h, ale nie dłużej niż 3 dni, w temperaturze (20 ± 5) °C, chroniąc przed wstrząsami i wysychaniem (PN-EN 12390-2, p. 6.5.1).

   🌡 Temperatura: (20 ± 5) °C

2. Szorstkowanie powierzchni

   Zaraz po rozformowaniu szczotką drucianą uszorstkować powierzchnię, na którą będzie działać woda (p. 7.1).

3. Pielęgnacja w wodzie

   Pielęgnować próbkę pod wodą o temperaturze (20 ± 2) °C aż do badania; badanie zacząć, gdy próbka ma co najmniej 28 dni (p. 7.1–7.2; PN-EN 12390-2, p. 6.5.2).

   🌡 Temperatura: (20 ± 2) °C

4. Ustawienie próbki

   Wybrać powierzchnię, która nie jest zatarta, umieścić próbkę w urządzeniu z wodoszczelnym uszczelnieniem tak, aby woda działała na pole badane o wymiarze około połowy krawędzi albo średnicy (rozdz. 5, p. 7.2). Zapisać kierunek przyłożenia ciśnienia względem kierunku formowania.

5. Działanie ciśnienia

   Przyłożyć ciśnienie wody (500 ± 50) kPa na (72 ± 2) h. Okresowo oglądać powierzchnie, na które ciśnienie nie działa; przeciek zapisać i rozważyć ważność wyniku (p. 7.2).

6. Rozłupanie

   Wyjąć próbkę, wytrzeć powierzchnię obciążaną wodą i rozłupać próbkę na pół prostopadle do niej, z tą powierzchnią ułożoną na dole (p. 7.3).

7. Pomiar

   Gdy przełom podeschnie i front wody jest wyraźny, zaznaczyć go i zmierzyć największą głębokość penetracji pod polem badanym z dokładnością do 1 mm (p. 7.3).

8. Sprawozdanie

   Podać powołanie normy, oznaczenie i opis próbki (kształt, wymiary), datę rozpoczęcia, kierunek przyłożenia ciśnienia, największą głębokość penetracji w mm, ewentualny przeciek z oceną ważności wyniku i odstępstwa od normy (rozdz. 9).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma nie zawiera wymagań BHP; zasady pracy przy urządzeniu pod ciśnieniem wody (500 ± 50) kPa ustala laboratorium na podstawie oceny ryzyka i instrukcji urządzenia
• Rozłupywanie próbek betonowych — sposób i osłony dobiera laboratorium do użytego przyrządu (norma ich nie określa)

Najczęstsze pytania