🌡️ Termowizja budynków

Budownictwo PN-EN 13187

Przegląd

STATUS (stan na 06.11.2026). PN-EN 13187:2001 „Właściwości cieplne budynków — Jakościowa detekcja wad cieplnych w obudowie budynku — Metoda podczerwieni” — wersja polska, opublikowana 13.06.2001, wprowadza EN 13187:1998 [IDT] i ISO 6781:1983 [MOD]; WYCOFANA 08.02.2024 i zastąpiona przez PN-EN ISO 6781-1:2024-02 „Właściwości użytkowe budynków — Wykrywanie cieplnych, powietrznych i wilgotnościowych nieprawidłowości w budynkach metodą podczerwieni — Część 1: Procedury ogólne” (wersja angielska, opublikowana 08.02.2024, wprowadza EN ISO 6781-1:2023 i ISO 6781-1:2023 [IDT]). EN 13187:1998 opracowano na podstawie ISO 6781:1983 (zmodyfikowanej — główną zmianą było dodanie „uproszczonego badania kamerą”); według katalogu iTeh słoweńskie wprowadzenie tej normy wycofano 26.09.2023 i zastąpiono przez EN ISO 6781-1:2023. ISO 6781-1:2023 „Performance of buildings — Detection of heat, air and moisture irregularities in buildings by infrared methods — Part 1: General procedures” (wydanie pierwsze, 04.08.2023) zastąpiła ISO 6781:1983. Opis przebiegu niżej pochodzi z tekstu EN 13187:1998; nowa norma jest opisana w osobnym akapicie.

ZAKRES (EN 13187, rozdz. 1). Norma podaje jakościową metodę wykrywania nieprawidłowości cieplnych w obudowie budynku przez badanie termowizyjne — przede wszystkim do wykrycia dużych różnic właściwości cieplnych przegród zewnętrznych, także ich szczelności. Określa dwie odmiany: badanie kamerą na podczerwień — głównie do oceny nowych budynków albo efektu przebudowy — i uproszczone badanie kamerą, odpowiednie przy audytach, np. na budowie, w kontroli produkcji i rutynowych przeglądach; obie różnią się głównie sposobem raportowania i przedstawienia wyników. Wyniki ma interpretować i oceniać osoba specjalnie do tego przeszkolona. Metoda służy do lokalizacji nieprawidłowości cieplnych i dróg przecieku powietrza; nie służy do określania stopnia izolacyjności cieplnej i szczelności — do tego potrzebne są inne metody.

ZASADA (rozdz. 4). Badanie obejmuje: wyznaczenie rozkładu temperatury powierzchni części obudowy z rozkładu pozornej temperatury radiacyjnej zarejestrowanego systemem podczerwieni; ustalenie, czy rozkład jest „nieprawidłowy”, tzn. wynika np. z wad izolacji, zawilgocenia albo przecieku powietrza; ocenę rodzaju i rozległości wad. Termogramy porównuje się z rozkładem temperatury oczekiwanym dla danej przegrody, wyznaczonym z rysunków, obliczeń, termogramów odniesienia albo innych badań.

SYSTEM POMIAROWY (rozdz. 5). Czujnik promieniowania podczerwonego pracujący w zakresie długości fali od 2 µm do 12 µm, z wystarczającą rozdzielczością temperatury (według przypisu normy doświadczenia z badań terenowych wskazują, że wystarcza najmniejsza rozróżnialna różnica temperatury 0,3 °C przy temperaturze powierzchni 20 °C); urządzenie wyświetlające obraz termiczny; urządzenie do zapisu obrazu i danych; sposób ustalenia poziomów temperatury na badanej powierzchni. W czasie badania nie może wystąpić istotny dryft systemu.

WARUNKI BADANIA (p. 6.1). Przy ustalaniu warunków — w tym strony obudowy (z zewnątrz czy od wewnątrz) — uwzględnia się możliwości sprzętu, budowę przegrody, właściwości radiacyjne powierzchni, klimat, dostępność i wpływ otoczenia. Różnica temperatury przez obudowę ma być na tyle duża, by nieprawidłowości dało się wykryć; badanie należy prowadzić najlepiej przy stałej różnicy temperatury i ciśnienia — nie wtedy, gdy temperatura powietrza na zewnątrz albo wewnątrz może się znacznie zmieniać, gdy przegroda jest wystawiona na bezpośrednie promieniowanie słoneczne albo gdy wiatr wyraźnie się zmienia. Konkretne wymagania można dostosować do przegrody, sprzętu i klimatu; zapisuje się je w raporcie. Przykład zestawu wymagań dla warunków skandynawskich podaje załącznik D normy.

PRZEBIEG (p. 6.2). Korzysta się z rysunków i dokumentów obudowy, emisyjność materiałów szacuje z tablic, zapisuje temperaturę powietrza zewnętrznego, zachmurzenie, opady, zawilgocenie zewnętrznej powierzchni, wiatr i orientację budynku. Jeśli badanie ma lokalizować przecieki powietrza, wytwarza się różnicę ciśnienia na obudowie — co najmniej 5 Pa w miejscu badania — i bada się obudowę od strony niższego ciśnienia. Szacuje się wpływ wentylowanych pustek i źródeł ciepła (w miarę możliwości wyłącza się je przed badaniem) i usuwa meble zasłaniające badane miejsca. Tuż przed badaniem mierzy się temperaturę powietrza wewnątrz i na zewnątrz z dokładnością ± 1 °C; różnicę ciśnienia zaleca się mierzyć z dokładnością ± 2 Pa po stronie zawietrznej i nawietrznej każdej kondygnacji. Zmiany pozornej temperatury na obrazie mierzy się z dokładnością ± 10 % albo ± 0,5 °C (większa z wartości), a temperaturę odniesienia powierzchni zaleca się wyznaczać z dokładnością ± 0,5 °C. Badanie zaczyna się od przeglądu wstępnego całej powierzchni; termogramy wykonuje się dla części bez wad i części podejrzanych; odbicia rozpoznaje się, oglądając powierzchnię z różnych miejsc; położenie termogramów zaznacza się na planie; emisyjność i odbicia trzeba uwzględnić przy przeliczaniu na temperaturę powierzchni. Przeciek powietrza wskazany na termogramie sprawdza się, w miarę możliwości, pomiarem prędkości powietrza.

OCENA (p. 6.3). Oczekiwany rozkład temperatury wyznacza się z rysunków i dokumentów obudowy, ogrzewania i wentylacji — obliczeniami, z doświadczenia, badań laboratoryjnych albo termogramów odniesienia przegród bez wad. Nieprawidłowość, której nie da się wyjaśnić budową przegrody, źródłami ciepła, różnicą emisyjności albo współczynnika przejmowania ciepła, uznaje się za wadę.

NOWA NORMA — ISO 6781-1:2023 (przedmowa, wstęp, rozdz. 1–2). Obejmuje ogólne wymagania termowizji budynków: zakres usług termowizyjnych, rodzaj i stan sprzętu, kwalifikacje operatorów, analityków i autorów raportów (według ISO 6781-3) oraz raportowanie wyników; dotyczy budynków mieszkalnych, handlowych, użyteczności publicznej i specjalnych. W porównaniu z ISO 6781:1983 obejmuje także wykrywanie przecieków powietrza i zawilgocenia, aktualizuje wymagania z uwagi na rozwój techniki i rozróżnia termowizję jakościową i ilościową. Wśród norm powołanych są ISO 9972 (metoda ciśnieniowa z wentylatorem) i ISO 9869-1 (pomiar in situ oporu cieplnego ciepłomierzem).

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Rozdz. 7 (raport termowizyjny) i załączników A–D EN 13187 (termogramy odniesienia, przykładowe wymagania dla warunków skandynawskich) — są poza dostępnym podglądem; dlatego nie podajemy liczbowej minimalnej różnicy temperatury przez obudowę ani czasu bez nasłonecznienia. Wymagań ISO 6781-1:2023 poza rozdz. 1–3 nie znamy. Nie podajemy parametrów kamer (rozdzielczość, czułość), wartości emisyjności materiałów ani dopuszczalnej prędkości wiatru — dostępne teksty ich nie podają.

Zasada metody

Kamera termowizyjna (czujnik pracujący w zakresie od 2 µm do 12 µm) rejestruje rozkład pozornej temperatury radiacyjnej na powierzchni obudowy budynku. Po uwzględnieniu emisyjności i odbić wyznacza się rozkład temperatury powierzchni i porównuje go z rozkładem oczekiwanym dla danej przegrody (z rysunków, obliczeń albo termogramów odniesienia).

Nieprawidłowość, której nie wyjaśnia budowa przegrody, źródło ciepła ani różnica emisyjności czy przejmowania ciepła, uznaje się za wadę — np. wadę izolacji, zawilgocenie albo przeciek powietrza. Przy lokalizacji przecieków wytwarza się różnicę ciśnienia co najmniej 5 Pa i bada od strony niższego ciśnienia.

Zastosowania

• Badanie kamerą na podczerwień nowych budynków albo budynków po przebudowie — ocena obudowy jako całości (EN 13187, rozdz. 1)
• Uproszczone badanie kamerą przy audytach, np. na budowie, w kontroli produkcji i rutynowych przeglądach (EN 13187, rozdz. 1)
• Lokalizacja nieprawidłowości cieplnych i dróg przecieku powietrza przez obudowę — bez określania stopnia izolacyjności i szczelności
• Wykrywanie nieprawidłowości cieplnych, przecieków powietrza i zawilgocenia w budynkach mieszkalnych, handlowych, użyteczności publicznej i specjalnych (ISO 6781-1:2023)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13187:2001 → PN-EN ISO 6781-1:2024-02

Tytuł (PL)

Właściwości cieplne budynków — Jakościowa detekcja wad cieplnych w obudowie budynku — Metoda podczerwieni

Title (EN)

Thermal performance of buildings — Qualitative detection of thermal irregularities in building envelopes — Infrared method

Procedura krok po kroku

1. Ustalenie warunków

   Uwzględnić sprzęt, budowę przegrody, właściwości radiacyjne powierzchni, klimat, dostępność i otoczenie; wybrać stronę badania (z zewnątrz albo od wewnątrz). Nie badać przy znacznych zmianach temperatury powietrza, bezpośrednim nasłonecznieniu przegrody ani wyraźnie zmiennym wietrze (p. 6.1).

2. Dokumentacja i warunki zewnętrzne

   Przejrzeć rysunki i dokumenty obudowy, oszacować emisyjność materiałów z tablic; zapisać temperaturę powietrza zewnętrznego, zachmurzenie, opady, zawilgocenie powierzchni, wiatr i orientację budynku (p. 6.2).

3. Przygotowanie

   Przy badaniu przecieków wytworzyć różnicę ciśnienia co najmniej 5 Pa i badać od strony niższego ciśnienia. W miarę możliwości wyłączyć źródła ciepła, usunąć meble zasłaniające badane miejsca. Tuż przed badaniem zmierzyć temperaturę powietrza wewnątrz i na zewnątrz (± 1 °C) (p. 6.2).

4. Ustawienie kamery i przegląd wstępny

   Ustawić system według instrukcji (czułość, zakres, przysłona); wykonać przegląd wstępny całej powierzchni, a części podejrzane i wybrane części bez wad zbadać szczegółowo (p. 6.2).

5. Termogramy

   Wykonać termogramy, odbicia rozpoznawać, oglądając powierzchnię z różnych miejsc; położenie termogramów zaznaczyć na planie; przy przeliczaniu na temperaturę powierzchni uwzględnić emisyjność i odbicia (p. 6.2).

6. Ocena i raport

   Porównać rozkład temperatury z oczekiwanym; nieprawidłowość niewyjaśnioną budową przegrody, źródłami ciepła, emisyjnością ani przejmowaniem ciepła uznać za wadę; przecieki potwierdzić, w miarę możliwości, pomiarem prędkości powietrza; warunki badania zapisać w raporcie (p. 6.1–6.3).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Dostępne teksty norm nie podają wymagań bezpieczeństwa — zasady pracy (np. na wysokości i przy budynku w użytkowaniu) ustala wykonawca na podstawie oceny ryzyka

Najczęstsze pytania