⛽ Stabilność oksydacyjna oleju napędowego

Petrochemia PN-EN ISO 12205

Przegląd

STATUS (stan na 30.10.2026). PN-EN ISO 12205:2011 — wersja polska, opublikowana 20.12.2013, wprowadza EN ISO 12205:1996 i ISO 12205:1995 [IDT]; zastąpiła PN-ISO 12205:1997 i jej poprawkę Ap1:2002. Karta PKN nie ma adnotacji o wycofaniu — norma aktualna; polski tytuł według karty: „Przetwory naftowe — Oznaczanie stabilności oksydacyjnej średnich destylatów paliwowych”. ISO 12205:1995 to wydanie pierwsze.

ZAKRES (rozdz. 1). Procedura pomiaru naturalnej stabilności średnich destylatów naftowych w przyspieszonych warunkach utleniania. Norma nie dotyczy paliw zawierających składniki pozostałościowe ani istotny składnik pochodzenia nienaftowego. Daje podstawę do oszacowania — w warunkach badania — stabilności podczas przechowywania destylatów o temperaturze początku destylacji powyżej ok. 175 °C i temperaturze 90 % (V/V) odzysku poniżej 370 °C. Metoda może nie przewidzieć ilości osadów, które powstaną podczas przechowywania w terenie — zależy ona od warunków zbyt zmiennych, by badanie mogło ją dokładnie przewidzieć. Utlenianie jest procesem chemicznym, w którym tworzą się osady przylegające i filtrowalne; substancje katalizujące utlenianie, np. miedź lub chrom, zwiększają ilość osadów (uwaga 1). Osady przylegające to materiał powstały w badaniu, który po wypłukaniu paliwa z układu pozostaje na szkle (definicja 3.1).

PRZEPISY. Olej napędowy: stabilność oksydacyjna najwyżej 25 g/m³. Wymaganie według PN-EN ISO 12205 obowiązuje niezależnie od zawartości FAME, a olej napędowy z ponad 2,0 % (V/V) FAME musi dodatkowo mieć stabilność co najmniej 20,0 h według PN-EN 15751 albo 60,0 min według PN-EN 16091 (w sporach — PN-EN 15751) (Dz.U. 2024 poz. 1018, zał. nr 3 lp. 14–15 i odnośnik 7). Te same wymagania dotyczą parafinowego oleju napędowego (Dz.U. 2025 poz. 426, zał. nr 3 lp. 13).

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Publicznie dostępny tekst normy obejmuje tylko przedmowę, zakres, powołania normatywne i pierwszą definicję. Objętości próbki, temperatury i czasu starzenia, przepływu tlenu, sposobu sączenia, rozpuszczalnika do osadów przylegających, wzoru obliczeń ani precyzji nie podajemy. Amerykańska metoda ASTM D2274 o tym samym przedmiocie prowadzi starzenie w 95 °C; zaznacza też, że nie była walidowana dla biodiesla i jego mieszanin, a próbki z biodieslem mogą częściowo rozpuszczać sączek membranowy i dawać błędne wyniki.

Zasada metody

Próbkę średniego destylatu poddaje się przyspieszonemu utlenianiu w warunkach określonych w normie, a następnie oznacza osady nierozpuszczalne: filtrowalne — zatrzymane przy sączeniu — i przylegające, które po wypłukaniu paliwa pozostają na szkle (rozdz. 1, definicja 3.1). Wynik pozwala oszacować stabilność paliwa podczas przechowywania w warunkach badania, ale nie przewiduje ilości osadów w rzeczywistym magazynowaniu.

Zastosowania

• Olej napędowy — najwyżej 25 g/m³, niezależnie od zawartości FAME (Dz.U. 2024 poz. 1018, zał. nr 3 lp. 14)
• Parafinowy olej napędowy — najwyżej 25 g/m³ (Dz.U. 2025 poz. 426, zał. nr 3 lp. 13)
• Średnie destylaty naftowe o początku destylacji powyżej ok. 175 °C i 90 % (V/V) odzysku poniżej 370 °C — ocena stabilności podczas przechowywania w warunkach badania (rozdz. 1)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 12205:2011

Tytuł (PL)

Przetwory naftowe — Oznaczanie stabilności oksydacyjnej średnich destylatów paliwowych

Title (EN)

Petroleum products — Determination of the oxidation stability of middle-distillate fuels

Procedura krok po kroku

1. Pobranie próbki

   Według ISO 3170 lub ISO 3171 (powołania normatywne, rozdz. 2).

2. Starzenie

   Próbkę utlenia się w przyspieszonych warunkach określonych w normie (rozdz. 1).

3. Oznaczenie osadów

   Oznacza się osady filtrowalne oraz przylegające do szkła po wypłukaniu paliwa z układu (rozdz. 1, definicja 3.1).

4. Ocena

   Wynik porównuje się z wymaganiem dla danego paliwa, np. najwyżej 25 g/m³ dla oleju napędowego (Dz.U. 2024 poz. 1018).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma zastrzega, że jej stosowanie może wiązać się z niebezpiecznymi materiałami, czynnościami i sprzętem, a zasady BHP ustala użytkownik (ostrzeżenie przed rozdz. 1)
• Z próbkami paliw i odczynnikami postępuje się według kart charakterystyki

Najczęstsze pytania