⚡ Przewodność elektryczna wody

Fizykochemia PN-EN 27888

Przegląd

STATUS (stan na 28.10.2026). PN-EN 27888:1999 — wersja polska, opublikowana 27.05.1999, wprowadza EN 27888:1993 [IDT] i ISO 7888:1985 [IDT]; zastąpiła PN-C-04542:1977. Norma aktualna — bez adnotacji o wycofaniu.

ZAKRES (rozdz. 1). Norma podaje metodę pomiaru przewodności elektrycznej wszystkich rodzajów wód. Przewodność służy do kontroli jakości wód powierzchniowych, wód technologicznych w zakładach zaopatrzenia w wodę i uzdatniania oraz ścieków; pozwala też sprawdzić kompletność analizy składników jonowych. Czasem ważne są wartości bezwzględne, czasem tylko zmiany względne.

POJĘCIA (rozdz. 2–3). Przewodność elektryczna właściwa (γ) to odwrotność oporu zmierzonego w określonych warunkach między przeciwległymi ściankami sześcianu jednostkowego roztworu wodnego; wyraża się ją w S/m (1 S/m = 10⁴ µS/cm = 10³ mS/m). Jest miarą prądu przewodzonego przez jony i zależy od ich stężenia i rodzaju, od temperatury i od lepkości roztworu. Nawet woda czysta ma niewielką przewodność wskutek własnej dysocjacji.

TEMPERATURA (p. 2.4, 7.2). Wyniki porównuje się po sprowadzeniu do temperatury odniesienia 25,0 °C. Najdokładniejszy jest pomiar w 25,0 ± 0,1 °C; pomiar w innej temperaturze koryguje się kompensatorem temperatury przyrządu (kalibrowanym ściśle według producenta), współczynnikiem temperaturowym próbki — γ25 = γθ / [1 + (α/100)(θ − 25)] — albo współczynnikami f25 z tablicy 3; każda z tych korekt daje wynik mniej dokładny niż pomiar w 25,0 °C. Współczynniki z tablicy 3 dotyczą wód naturalnych o γ25 ok. 6–100 mS/m i nie stosuje się ich do roztworów chlorku potasu — dlatego kalibrację prowadzi się zawsze w 25,0 ± 0,1 °C. Dawne wyniki podawane jako γ20 można dla takich wód przeliczyć na 25 °C współczynnikiem 1,116.

ZAKŁÓCENIA (rozdz. 9). Na wynik wpływa zanieczyszczenie próbki w naczynku; zawiesina, tłuszcze i oleje mogą zanieczyścić elektrody i zmienić stałą naczynka, co wykrywa się tylko sprawdzeniem roztworem wzorcowym chlorku potasu. Pęcherzyki powietrza zbierające się na elektrodach przy ogrzewaniu próbki do 25 °C zakłócają pomiar. Przewodność poniżej 1 mS/m zależy od ditlenku węgla i amoniaku z powietrza — takie wody mierzy się w naczynku przepływowym; przy wodzie o bardzo małej zawartości jonów znaczący może być udział przewodności samej wody.

WODA DO SPOŻYCIA — PRZEPIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 748): przewodność elektryczna 2500 µS/cm (250 mS/m), oznaczana w temperaturze 25 °C; woda nie powinna wykazywać właściwości korozyjnych (zał. nr 1 cz. C tab. 2 lp. 8). Przewodność należy do parametrów grupy A monitoringu (zał. nr 3); niepewność pomiaru — 20 % wartości parametrycznej (zał. nr 4 cz. B).

MONITORING WÓD — PRZEPIS. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1576), zał. nr 8, wskaźnik 3.3.2: w monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych metodyką referencyjną wskaźnika „przewodność elektrolityczna właściwa w 20 °C” (metoda elektrometryczna, konduktometryczna) jest PN-EN 27888 albo procedura badawcza; inną metodykę można stosować po wykazaniu jej równoważności z metodyką referencyjną (objaśnienie 1).

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Wartości z tablicy 2 normy (zalecane stałe naczynek dla zakresów pomiarowych) ani odchyleń standardowych z tablic 4 i 5 (pomiary jednego laboratorium w Wielkiej Brytanii). Powtarzalność zależy od przyrządu — norma odsyła do danych producenta (p. 8.2).

Zasada metody

Bezpośredni pomiar przewodności elektrycznej roztworu wodnego odpowiednim przyrządem. Przewodność jest miarą prądu przewodzonego przez jony obecne w wodzie i zależy od stężenia jonów, ich rodzaju, temperatury i lepkości roztworu.

Przewodność właściwą otrzymuje się, mnożąc zmierzoną przewodność (konduktancję) przez stałą naczynka K = l/A (m⁻¹), wynikającą z geometrii naczynka i wyznaczaną empirycznie roztworami wzorcowymi chlorku potasu. Wiele przyrządów ma wbudowaną korekcję stałej naczynka i od razu pokazuje przewodność właściwą.

Zastosowania

• Woda do spożycia przez ludzi — przewodność elektryczna 2500 µS/cm, oznaczana w 25 °C (Dz.U. 2026 poz. 748, zał. nr 1 cz. C); parametr grupy A monitoringu (zał. nr 3)
• Kontrola jakości wód powierzchniowych (rozdz. 1)
• Wody technologiczne w zakładach zaopatrzenia w wodę i uzdatniania (rozdz. 1)
• Ścieki (rozdz. 1)
• Sprawdzanie kompletności analizy składników jonowych wody (rozdz. 1)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 27888:1999

Tytuł (PL)

Jakość wody — Oznaczanie przewodności elektrycznej właściwej

Title (EN)

Water quality — Determination of electrical conductivity

Procedura krok po kroku

1. Pobranie próbki

   Do butelki polietylenowej napełnionej całkowicie i szczelnie zamkniętej; nie do butelek ze szkła sodowego. Pomiar wykonuje się możliwie szybko, zwłaszcza gdy możliwa jest wymiana gazów (ditlenek węgla, amoniak) z powietrzem albo aktywność biologiczna (rozdz. 6).

2. Przechowanie

   Aktywność biologiczną ogranicza przechowywanie w ciemności w 4 °C; przed pomiarem próbkę doprowadza się do równowagi w 25 °C. Odpowiedni środek utrwalający nie jest znany (rozdz. 6).

3. Przyrząd i stała naczynka

   Przyrząd przygotować według producenta, z naczynkiem o znanej stałej dobranej do zakresu (tabl. 2). Gdy stała nie jest dokładnie znana — wyznaczyć ją roztworami wzorcowymi chlorku potasu odpowiednimi do zakresu; stałą sprawdzać co najmniej raz na 6 miesięcy (p. 7.1).

4. Pomiar

   Do pracy wysokiej dokładności mierzyć, gdy próbka i stykające się z nią części aparatury osiągną 25,0 ± 0,1 °C — eliminuje to błędy kompensacji i przeliczeń. Przyrząd bez korekcji stałej: przewodność właściwa = zmierzona konduktancja × stała naczynka (p. 7.1).

5. Korekcja temperatury

   Gdy pomiar w 25,0 °C nie jest możliwy (np. w terenie), mierzy się w znanej temperaturze θ i przelicza kompensatorem przyrządu, współczynnikiem temperaturowym próbki albo współczynnikiem f25 z tablicy 3 dla wód naturalnych (p. 7.2).

6. Wynik

   Wynik odczytuje się z przyrządu i podaje jako γ25 w mS/m z powołaniem normy; przy pomiarze w innej temperaturze podaje się też temperaturę pomiaru i sposób korekcji, np. „γ25 = 25,8 mS/m (wg ISO 7888), temperatura pomiaru 11,5 °C, korekcja matematyczna” (rozdz. 8).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma nie podaje ostrzeżeń BHP; z odczynnikami, także z roztworem do platynowania (p. 4.5), postępuje się według kart charakterystyki

Najczęstsze pytania