🧫 Ogólna liczba mikroorganizmów 36°C

Mikrobiologia PN-EN ISO 6222

Przegląd

STATUS (stan na 29.10.2026). PN-EN ISO 6222:2004 — wersja polska, opublikowana 19.07.2004, wprowadza EN ISO 6222:1999 [IDT] i ISO 6222:1999 [IDT]; zastąpiła angielską wersję PN-EN ISO 6222:2002. Norma aktualna — bez adnotacji o wycofaniu. ISO 6222:1999 zastąpiła wydanie z 1988 r. i ma w katalogu status normy obowiązującej.

ZAKRES (rozdz. 1). Liczenie mikroorganizmów zdolnych do wzrostu w wodzie na podstawie kolonii wyrosłych w agarze odżywczym po tlenowej inkubacji w 36 °C i 22 °C. Metoda służy do pomiaru skuteczności uzdatniania publicznej wody do picia i nadaje się do wszystkich rodzajów wód, szczególnie do wody przeznaczonej do spożycia, w tym wody w zamkniętych pojemnikach i naturalnych wód mineralnych.

DEFINICJA (rozdz. 3). Mikroorganizmy zdolne do wzrostu to wszystkie tlenowe bakterie, drożdże i pleśnie, które tworzą kolonie w określonym podłożu w warunkach badania.

ZNACZENIE (wprowadzenie). Wody wszelkiego rodzaju zawierają mikroorganizmy pochodzące z różnych źródeł, takich jak gleba i roślinność. Liczba kolonii przydaje się do oceny szczelności ujęć wód podziemnych i skuteczności uzdatniania (koagulacji, filtracji, dezynfekcji), wskazuje na czystość i szczelność sieci dystrybucji, pomaga też ocenić przydatność wody do przygotowania żywności i napojów. Główną wartością oznaczenia jest wykrywanie odchyleń od wartości oczekiwanych na podstawie częstego, długotrwałego monitoringu — nagły wzrost liczby kolonii może być wczesnym sygnałem poważnego zanieczyszczenia i wymaga natychmiastowego wyjaśnienia. Według brytyjskiej metody urzędowej (The Microbiology of Drinking Water, cz. 7, 2020) liczba kolonii w 37 °C przydaje się zwłaszcza do oceny jakości stosunkowo czystych wód podziemnych i może wcześnie sygnalizować poważniejsze zanieczyszczenie.

PRZEPISY. Woda do spożycia: liczba kolonii w (36 ± 2) °C — najwyżej 100 w 1 ml w wodzie w cysternach i zbiornikach magazynujących wodę w środkach transportu lądowego, wodnego i powietrznego (Dz.U. 2026 poz. 748, zał. nr 1 cz. A tab. 2–3); PN-EN ISO 6222 jest metodą referencyjną liczby kolonii w 22 °C i w 36 °C (zał. nr 4 cz. A). Pływalnie: ogólna liczba mikroorganizmów w (36 ± 2) °C po 48 h — najwyżej 20 w 1 ml wody wprowadzanej do niecki i 100 w 1 ml wody w niecce; wymóg nie dotyczy pływalni odkrytych (Dz.U. 2022 poz. 1230, zał. nr 1). Naturalne wody mineralne i wody źródlane: przy ujęciu ogólna liczba bakterii w 37 °C po 24 h — nie więcej niż 5 w 1 ml; w wodzie rozlanej do butelek — nie więcej niż 20 w 1 ml w 37 °C po 24 h, mierzona w ciągu 12 h od rozlania, przy przechowywaniu w 4 °C (Dz.U. 2011 nr 85 poz. 466, § 4 ust. 3 pkt 2 i ust. 4). Warunki inkubacji w obu ostatnich przepisach (48 h; 37 °C i 24 h) różnią się od warunków normy.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Tekst normy jest dostępny w całości. Przygotowanie próbki, rozcieńczenia oraz reguły liczenia kolonii i obliczania wyniku norma przenosi do ISO 8199 i ISO 6887 — tych norm tu nie streszczamy.

Zasada metody

Odmierzone objętości próbki albo jej rozcieńczeń miesza się w płytkach Petriego z rozpuszczonym agarem z ekstraktem drożdżowym (posiew wgłębny). Jeden zestaw płytek inkubuje się w 36 °C przez 44 h, drugi — w 22 °C przez 68 h, a liczbę jednostek tworzących kolonie (jtk) w 1 ml próbki oblicza się z liczby kolonii wyrosłych w podłożu (rozdz. 4); tolerancje: (36 ± 2) °C i (44 ± 4) h oraz (22 ± 2) °C i (68 ± 4) h (p. 8.2).

Zastosowania

• Woda przeznaczona do spożycia, w tym woda w zamkniętych pojemnikach i naturalne wody mineralne (rozdz. 1)
• Pomiar skuteczności uzdatniania publicznej wody do picia — koagulacji, filtracji, dezynfekcji (rozdz. 1, wprowadzenie)
• Ocena szczelności ujęć wód podziemnych oraz czystości i szczelności sieci dystrybucji (wprowadzenie)
• Ocena przydatności wody do przygotowania żywności i napojów (wprowadzenie)
• Woda do spożycia w cysternach i zbiornikach środków transportu — najwyżej 100 kolonii w 1 ml w (36 ± 2) °C (Dz.U. 2026 poz. 748, zał. nr 1 cz. A)
• Pływalnie — najwyżej 20 w 1 ml wody wprowadzanej do niecki i 100 w 1 ml wody w niecce, w (36 ± 2) °C po 48 h (Dz.U. 2022 poz. 1230, zał. nr 1)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 6222:2004

Tytuł (PL)

Jakość wody — Oznaczanie ilościowe mikroorganizmów zdolnych do wzrostu — Określanie ogólnej liczby kolonii metodą posiewu na agarze odżywczym

Title (EN)

Water quality — Enumeration of culturable micro-organisms — Colony count by inoculation in a nutrient agar culture medium

Procedura krok po kroku

1. Pobranie próbki

   Według EN 25667-2 i EN ISO 5667-3. Wodę w zamkniętych pojemnikach, w tym naturalne wody mineralne, bada się w ciągu 12 h od rozlania, przechowując ją w tym czasie w (5 ± 3) °C (rozdz. 6).

2. Przygotowanie podłoża

   Agar z ekstraktem drożdżowym rozpuścić, ostudzić i utrzymywać w łaźni wodnej w (45 ± 1) °C; zaleca się nie dłużej niż 4 h, po tym czasie podłoże wylewa się (p. 7.3).

   🌡 Temperatura: 45 ± 1 °C

3. Próbka i rozcieńczenia

   Przygotowanie próbki, rozcieńczenia i posiew według ISO 8199, EN ISO 5667-3 i ISO 6887 (rozdz. 8).

4. Posiew wgłębny

   Do płytki Petriego odmierzyć nie więcej niż 2 ml próbki albo rozcieńczenia, dodać 15–20 ml rozpuszczonego podłoża, wymieszać delikatnymi ruchami okrężnymi i pozostawić do zestalenia. Od dodania próbki do dodania podłoża nie może minąć więcej niż 15 min. Na każdą temperaturę inkubacji posiać co najmniej jedną płytkę (rozdz. 8).

5. Inkubacja

   Płytki odwrócić; jeden zestaw inkubować w (36 ± 2) °C przez (44 ± 4) h, drugi w (22 ± 2) °C przez (68 ± 4) h (p. 8.2).

   🌡 Temperatura: 36 ± 2 °C

6. Odczyt

   Płytki obejrzeć zaraz po wyjęciu z cieplarki; jeśli to niemożliwe — przechować w (5 ± 3) °C i obejrzeć w ciągu 48 h. Płytki ze wzrostem zlewnym odrzucić (p. 8.2).

7. Liczenie i obliczenie

   Dla każdej temperatury policzyć kolonie na każdej płytce i obliczyć liczbę jednostek tworzących kolonie w 1 ml próbki według zasad ISO 8199 (p. 8.3).

8. Wyrażenie wyniku

   Wynik w jtk/ml dla każdej temperatury. Gdy na płytkach z próbką nierozcieńczoną nie ma kolonii — „nie wykryto w 1 ml”; gdy na płytkach z najwyższym rozcieńczeniem jest ponad 300 kolonii — „> 300” albo wynik przybliżony. Sprawozdanie podaje m.in. technikę (posiew wgłębny), podłoże, czas i temperaturę inkubacji (rozdz. 9–10).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Podłoża, odczynniki i bakterie wymagają oceny ryzyka przed rozpoczęciem badań; obowiązują standardowe zasady bezpieczeństwa pracy w laboratorium mikrobiologicznym (brytyjska metoda urzędowa The Microbiology of Drinking Water, cz. 7, 2020)
• Badania powinni wykonywać kompetentni, przeszkoleni analitycy w odpowiednio wyposażonych laboratoriach (j.w.)

Najczęstsze pytania