💦 Stopień ochrony IP (Ingress Protection)

Elektronika i EMC PN-EN 60529

Krótko: o co chodzi

Klasyfikacja i badanie stopni ochrony zapewnianej przez obudowy urządzeń elektrycznych według PN-EN 60529 — kod IP. Badanie wykonuje się według normy PN-EN 60529:2003 + A2:2014-07 (IEC 60529:1989 + AMD1:1999 + AMD2:2013); Budowa kodu: IP + pierwsza cyfra (0–6 albo X) + druga cyfra (0–9 albo X) + litera dodatkowa A–D i uzupełniająca H, M, S, W (nieobowiązkowe). Procedura obejmuje 6 kroków; stosuje się je m.in. do: Klasyfikacja i badanie stopnia ochrony obudów urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 72,5 kV, także obudów pustych, Potwierdzenie kodu IP deklarowanego przez producenta albo wymaganego przez normę wyrobu, Badania pyłoochronności i pyłoszczelności (IP5X, IP6X) w komorze pyłowej z talkiem.

W skrócie

Norma: PN-EN 60529:2003 + A2:2014-07 (IEC 60529:1989 + AMD1:1999 + AMD2:2013)
Kategoria: Elektronika i EMC
Kroków procedury: 6
Budowa kodu: IP + pierwsza cyfra (0–6 albo X) + druga cyfra (0–9 albo X) + litera dodatkowa A–D i uzupełniająca H, M, S, W (nieobowiązkowe)
Badanie pyłu: talk przez sito 75 µm (drut 50 µm), 2 kg/m³ komory; kategoria 1: podciśnienie ≤ 2 kPa, 80 objętości obudowy, ≤ 60 objętości/h, 2 h albo do 8 h (według raportów z badań)
IP6X: brak osadu pyłu wewnątrz obudowy po badaniu (według raportów z badań); warunki dla IP5X — 13.5.2 normy

Przegląd

STATUS (stan na 02.11.2026). PN-EN 60529:2003 — wersja polska (opublikowana 19.05.2003), wprowadza EN 60529:1991 ze zmianą A1:2000 i IEC 60529:1989 [IDT]; zmiana PN-EN 60529:2003/A2:2014-07 — wersja polska (opublikowana 23.11.2017), wprowadza EN 60529:1991/A2:2013 i IEC 60529:1989/AMD2:2013. Karty nie mają adnotacji o wycofaniu. W katalogu IEC do zmiany 2 wydano poprawkę z 2019 r. Zmiana 2 wprowadziła nowy stopień IPX9 (ochrona przed strumieniem wody pod wysokim ciśnieniem i o wysokiej temperaturze) bez zmian istniejących stopni — nie wymaga więc ponownych badań ani zmiany wcześniejszych certyfikatów obudów o innym kodzie IP.

ZAKRES I CEL (rozdz. 1–2). Norma dotyczy klasyfikacji stopni ochrony zapewnianej przez obudowy urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 72,5 kV. Podaje definicje stopni ochrony osób przed dostępem do części niebezpiecznych wewnątrz obudowy, ochrony urządzenia przed wnikaniem obcych ciał stałych i przed szkodliwym działaniem wody, ich oznaczenia, wymagania i badania. O zakresie i sposobie stosowania klasyfikacji decydują komitety techniczne wyrobów; ochrona przed uderzeniami mechanicznymi, korozją, grzybami, promieniowaniem słonecznym, oblodzeniem, kondensacją czy atmosferą wybuchową należy do norm wyrobów. Norma dotyczy też pustych obudów, jeśli spełniono ogólne wymagania badań.

BUDOWA KODU IP (rozdz. 4). Po literach IP następują: pierwsza cyfra charakterystyczna (0–6 albo X), druga cyfra charakterystyczna (0–9 albo X, cyfra 9 od zmiany 2), nieobowiązkowa litera dodatkowa (A, B, C, D — ochrona osób przed dostępem do części niebezpiecznych wyższa, niż wskazuje pierwsza cyfra) i nieobowiązkowa litera uzupełniająca (H, M, S, W). Cyfrę, której nie trzeba podawać, zastępuje się literą X. Obudowa oznaczona tylko cyfrą 7 albo 8 nie jest uważana za odporną na strumienie wody (5, 6), a oznaczona tylko cyfrą 9 — ani na strumienie, ani na zanurzenie; obudowa spełniająca kilka stopni ma oznaczenie wielokrotne, np. IPX5/IPX7/IPX9. Badania drugiej cyfry wykonuje się wodą słodką.

BADANIA. Badanie pyłu (13.4–13.6) prowadzi się w komorze pyłowej z talkiem, który przechodzi przez sito o oczkach 75 µm i drucie 50 µm, w ilości 2 kg na metr sześcienny komory. Obudowy kategorii 1 (w których cykl pracy obniża ciśnienie wewnętrzne; dla cyfry 6 zawsze kategoria 1) bada się z podciśnieniem nie większym niż 2 kPa: przez obudowę przesysa się 80 jej objętości powietrza, nie więcej niż 60 objętości na godzinę; przy 40–60 objętościach na godzinę badanie trwa 2 h, a przy mniejszym przepływie — do przesania 80 objętości albo 8 h. Stopień 6 wymaga braku osadu pyłu wewnątrz obudowy (te parametry podajemy za raportami z badań przywołującymi normę); warunki przyjęcia stopnia 5 (13.5.2) są poza dostępnym tekstem. Badania wody (rozdz. 14): stopnie 1 i 2 — skrzynka kroplowa, 3 i 4 — rura wahadłowa albo dysza natryskowa, 5 — dysza 6,3 mm, 6 — dysza 12,5 mm, 7 — zanurzenie tymczasowe na głębokość od 0,15 m do 1 m, 8 — zanurzenie ciągłe na warunkach uzgodnionych. Stopień 9 (zmiana 2): woda o temperaturze (80 ± 5) °C z dyszy wachlarzowej, (15 ± 1) l/min; obudowy mniejsze niż 250 mm na stole obrotowym (5 ± 1) obr/min, natrysk pod kątami 0°, 30°, 60° i 90° po 30 s; większe — zamontowane jak w użyciu, ze wszystkich praktycznie dostępnych kierunków z odległości (175 ± 25) mm, 1 min/m², co najmniej 3 min. Po badaniu wody obudowę ogląda się pod kątem wniknięcia wody (14.3).

POJAZDY DROGOWE. Dla wyposażenia elektrycznego pojazdów drogowych jest osobna norma ISO 20653:2023 (wydanie trzecie): kody IP są w niej zgodne z IEC 60529 poza kodami z literą K (np. 6K, 9K — mycie wysokociśnieniowe lub parowe), które opisują wymagania specjalne dla pojazdów; wydanie 2023 rozszerzyło warunki badania IPX9K.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Szczegółów badań z rozdziałów 11–15 poza wymienionymi (wydatki i czasy dla stopni 1–4 i 6, sondy dostępu, kryteria przyjęcia dla stopnia 5) — dostępny tekst normy obejmuje rozdziały 1–4 i zmianę 2; parametry badania pyłu i zanurzenia podajemy za raportami z badań. Kodu IP wymaganego dla konkretnych wyrobów nie podajemy — określają go normy wyrobów.

Zasada metody

Obudowę w stanie gotowym do użycia poddaje się badaniom odpowiadającym deklarowanym cyfrom kodu IP: sondami dostępu sprawdza się ochronę przed dostępem do części niebezpiecznych i obcymi ciałami stałymi, w komorze pyłowej z talkiem — pyłoochronność (5) i pyłoszczelność (6), a natryskiem, strumieniem albo zanurzeniem — ochronę przed wodą (1–9). Po badaniu ogląda się wnętrze obudowy: stopień uznaje się za spełniony, jeśli pył albo woda nie wniknęły wcale albo — tam, gdzie norma to dopuszcza — w ilości nieszkodliwej dla działania i bezpieczeństwa urządzenia.

Zastosowania

Klasyfikacja i badanie stopnia ochrony obudów urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 72,5 kV, także obudów pustych
Potwierdzenie kodu IP deklarowanego przez producenta albo wymaganego przez normę wyrobu
Badania pyłoochronności i pyłoszczelności (IP5X, IP6X) w komorze pyłowej z talkiem
Badania ochrony przed wodą — od kapiącej (IPX1) przez strumienie (IPX5, IPX6) i zanurzenie (IPX7, IPX8) po strumień wody pod wysokim ciśnieniem i o wysokiej temperaturze (IPX9)
Wyposażenie elektryczne pojazdów drogowych — według osobnej normy ISO 20653 (kody z literą K)

Kluczowe parametry

Parametr	Wartość
Budowa kodu	IP + pierwsza cyfra (0–6 albo X) + druga cyfra (0–9 albo X) + litera dodatkowa A–D i uzupełniająca H, M, S, W (nieobowiązkowe)
Badanie pyłu	talk przez sito 75 µm (drut 50 µm), 2 kg/m³ komory; kategoria 1: podciśnienie ≤ 2 kPa, 80 objętości obudowy, ≤ 60 objętości/h, 2 h albo do 8 h (według raportów z badań)
IP6X	brak osadu pyłu wewnątrz obudowy po badaniu (według raportów z badań); warunki dla IP5X — 13.5.2 normy
IPX5 / IPX6	dysza 6,3 mm / 12,5 mm (rozdz. 14.2.5–14.2.6)
IPX7 / IPX8	zanurzenie tymczasowe 0,15–1 m / zanurzenie ciągłe na warunkach uzgodnionych (14.2.7–14.2.8)
IPX9 (zmiana 2)	(80 ± 5) °C, (15 ± 1) l/min; małe obudowy: stół 5 obr/min, 0°/30°/60°/90° po 30 s; duże: (175 ± 25) mm, 1 min/m², ≥ 3 min

Norma

Numer normy: PN-EN 60529:2003 + A2:2014-07 (IEC 60529:1989 + AMD1:1999 + AMD2:2013)
Tytuł (PL): Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP)
Title (EN): Degrees of protection provided by enclosures (IP Code)

Procedura krok po kroku

Kod do sprawdzenia

Ustal deklarowany albo wymagany kod IP i stopnie do zbadania; obudowa wielokrotnie oznaczona przechodzi każde ze swoich badań.
Przygotowanie obudowy

Badaj obudowę w stanie gotowym do użycia według normy wyrobu (także pustą, jeśli spełniono ogólne wymagania badań).
Dostęp i ciała stałe

Sprawdź ochronę przed dostępem do części niebezpiecznych i obcymi ciałami stałymi sondami dostępu (rozdz. 12–13).
Pył

Dla cyfr 5 i 6 przeprowadź badanie w komorze pyłowej; dla obudów kategorii 1 z podciśnieniem nie większym niż 2 kPa i czasem zależnym od przepływu (2–8 h).
Woda

Przeprowadź badanie odpowiednie dla drugiej cyfry (skrzynka kroplowa, rura wahadłowa lub dysza, strumień, zanurzenie, strumień IPX9) wodą słodką.
Ocena

Obejrzyj wnętrze obudowy: oceń wniknięcie pyłu albo wody według warunków przyjęcia (13.5–13.6, 14.3).

Wymagany sprzęt i aparatura

Sprzęt	Przykład	Orientacyjna cena
Sondy dostępu	m.in. palec probierczy przegubowy i sondy dla cyfr 1–4 (rozdz. 12–13, rys. 1)	—
Komora pyłowa	z talkiem utrzymywanym w zawieszeniu, z możliwością wytworzenia podciśnienia w obudowie (rys. 2, 13.4)	—
Urządzenia do badań wodą	skrzynka kroplowa (rys. 3), rura wahadłowa (rys. 4), ręczna dysza natryskowa (rys. 5), dysza strumieniowa 6,3 i 12,5 mm (rys. 6), zbiornik do zanurzenia	—
Urządzenie do badania IPX9	dysza wachlarzowa (rys. 7–9), stanowisko do pomiaru siły uderzenia strumienia (rys. 10), stół obrotowy dla małych obudów (rys. 12)	—

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Odczynnik	CAS	Szczegóły
Talk	14807-96-6	przechodzący przez sito o oczkach 75 µm i drucie 50 µm, 2 kg na metr sześcienny komory (według raportów z badań)
Woda słodka	—	do badań drugiej cyfry (zmiana 2, rozdz. 6); przy IPX9 o temperaturze (80 ± 5) °C

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

W dostępnym tekście normy nie ma wymagań bezpieczeństwa — zasady pracy z komorą pyłową, wodą pod ciśnieniem i o temperaturze 80 °C oraz z urządzeniem pod napięciem ustala laboratorium na podstawie oceny ryzyka

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-EN 60529:2003 + A2:2014-07 (IEC 60529:1989 + AMD1:1999 + AMD2:2013) — „Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP)”. Tytuł angielski: „Degrees of protection provided by enclosures (IP Code)”.

Na czym polega ta metoda?

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

Budowa kodu: IP + pierwsza cyfra (0–6 albo X) + druga cyfra (0–9 albo X) + litera dodatkowa A–D i uzupełniająca H, M, S, W (nieobowiązkowe); Badanie pyłu: talk przez sito 75 µm (drut 50 µm), 2 kg/m³ komory; kategoria 1: podciśnienie ≤ 2 kPa, 80 objętości obudowy, ≤ 60 objętości/h, 2 h albo do 8 h (według raportów z badań); IP6X: brak osadu pyłu wewnątrz obudowy po badaniu (według raportów z badań); warunki dla IP5X — 13.5.2 normy; IPX5 / IPX6: dysza 6,3 mm / 12,5 mm (rozdz. 14.2.5–14.2.6).

Ile trwa wykonanie badania?

Procedura obejmuje 6 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Sondy dostępu, Komora pyłowa, Urządzenia do badań wodą, Urządzenie do badania IPX9.

Gdzie stosuje się to badanie?

Klasyfikacja i badanie stopnia ochrony obudów urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym do 72,5 kV, także obudów pustych; Potwierdzenie kodu IP deklarowanego przez producenta albo wymaganego przez normę wyrobu; Badania pyłoochronności i pyłoszczelności (IP5X, IP6X) w komorze pyłowej z talkiem; Badania ochrony przed wodą — od kapiącej (IPX1) przez strumienie (IPX5, IPX6) i zanurzenie (IPX7, IPX8) po strumień wody pod wysokim ciśnieniem i o wysokiej temperaturze (IPX9); Wyposażenie elektryczne pojazdów drogowych — według osobnej normy ISO 20653 (kody z literą K).

Jakie środki ostrożności obowiązują?

W dostępnym tekście normy nie ma wymagań bezpieczeństwa — zasady pracy z komorą pyłową, wodą pod ciśnieniem i o temperaturze 80 °C oraz z urządzeniem pod napięciem ustala laboratorium na podstawie oceny ryzyka.

Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN 60529.

🔍 Znajdź laboratorium wykonujące to badanie