📏 Grubość powłok lakierniczych

Motoryzacja PN-EN ISO 2808

Przegląd

STATUS (stan na 02.11.2026). PN-EN ISO 2808:2020-01 — wersja polska (opublikowana 31.05.2022), wprowadza EN ISO 2808:2019 i ISO 2808:2019 [IDT]; zastąpiła PN-EN ISO 2808:2008 (wersję polską). Karta nie ma adnotacji o wycofaniu — norma aktualna. ISO 2808:2019 (wydanie piąte, 26.07.2019) zastąpiło wydanie z 2007 r.; w katalogu ISO norma ma status „potwierdzona” (etap 90.93). Zmiany wydania 2019: terminy według ISO 4618 i ISO/IEC Guide 99, nowe brzmienie zasady, dodana interferometria w świetle białym (metoda 6C) i metoda terahercowa (metoda 11), metody dostosowane do obecnego stanu metrologii, poprawiony przegląd metod i ich precyzji w załączniku A, pomiar na powierzchniach chropowatych przeniesiony do załącznika B, nowy załącznik C o pomiarach na drewnie.

ZAKRES (rozdz. 1). Norma opisuje metody pomiaru grubości powłok nałożonych na podłoże — grubości warstwy mokrej, powłoki suchej i nieusieciowanej warstwy farby proszkowej — i przy każdej metodzie podaje zakres stosowania, istniejące normy szczegółowe i precyzję. Powłoki układu wielowarstwowego numeruje się od podłoża (powłoka 1 to pierwsza nałożona); niektóre inne normy liczą w odwrotnej kolejności.

METODY (spis treści normy). Warstwa mokra: grzebień (1A), kółko (1B), czujnik zegarowy (1C), różnica mas (2), metoda fototermiczna (3). Powłoka sucha: różnica grubości (4A), pomiar głębokości (4B), skanowanie profilu powierzchni (4C), różnica mas (5), przekrój poprzeczny (6A), nacięcie klinowe (6B), interferometria w świetle białym (6C), odrywanie magnesu (7A), strumień magnetyczny (7B.1), indukcja magnetyczna (7B.2), prądy wirowe (7C), wsteczne rozpraszanie promieniowania beta (8), metoda fototermiczna (9), odbicie ultradźwięków (10), metoda terahercowa (11). Nieusieciowana warstwa farby proszkowej: różnica mas (12), indukcja magnetyczna (13A), prądy wirowe (13B), metoda fototermiczna (14).

WARSTWA MOKRA (rozdz. 4.2). W metodach mechanicznych przyrząd przechodzi przez warstwę do podłoża, a różnica między punktami styku z podłożem i z powierzchnią powłoki to odczytywana grubość warstwy mokrej; podłoże w miejscu pomiaru musi być płaskie przynajmniej w jednym kierunku (dopuszczalna jest krzywizna w jednej płaszczyźnie, np. rury). Wszystkie metody mechaniczne mają błąd systematyczny — pokazują grubość mniejszą od rzeczywistej co najmniej o średnią średnicę cząstek pigmentu — a kółko (1B) musi być zwilżone przez wyrób, inaczej wynik bywa zawyżony.

METODY MAGNETYCZNE I PRĄDÓW WIROWYCH (ISO 2178, ISO 2360). Metody magnetyczne wykorzystują to, że gęstość strumienia magnetycznego przy źródle pola zależy od odległości od magnesowalnego podłoża — służą do pomiaru powłok niemagnesowalnych na podłożach magnesowalnych, np. farby na stali; w metodzie indukcyjnej zależność napięcia od grubości jest nieliniowa i wyznacza się ją kalibracją. Metoda prądów wirowych z pomiarem amplitudy służy do powłok nieprzewodzących na niemagnetycznych metalach przewodzących, np. farby na aluminium, w szczególności do warstw tlenkowych z anodowania: pole wysokiej częstotliwości sondy indukuje w podłożu prądy wirowe, których gęstość zależy od odległości cewki od metalu. Czułość sondy maleje wraz z grubością powłoki. Przyrząd kalibruje się albo adiustuje przed użyciem wzorcami grubości (powłoki na metalu podstawowym albo folie) na metalu podstawowym o materiale, kształcie i powierzchni podobnych do badanego elementu, a kalibrację sprawdza się na miejscu pomiaru przy uruchomieniu przyrządu, po zmianie materiału lub kształtu elementu i po zmianie warunków. Wynikiem jest średnia arytmetyczna kilku pojedynczych pomiarów w określonym obszarze, z odchyleniem standardowym; jeśli nie uzgodniono inaczej, zaleca się co najmniej pięć pomiarów (ISO 2360, 7.2). Na wynik wpływają m.in. grubość i właściwości podłoża, bliskość krawędzi, krzywizna, chropowatość, nacisk i pochylenie sondy oraz temperatura.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Opisu poszczególnych metod ISO 2808 dla powłok suchych (rozdz. 5) i ich precyzji z załącznika A — dostępny tekst normy kończy się na metodzie wagowej dla warstwy mokrej (4.3.4); metody magnetyczne i prądów wirowych opisujemy według ISO 2178 (tekst projektu FDIS z 2015 r.) i ISO 2360:2017. Zakresów pomiarowych, dokładności i rozdzielczości przyrządów — zależą od przyrządu i sondy; minimalnej odległości od krawędzi — zależy od układu sondy i wyznacza się ją doświadczalnie (ISO 2360, 5.4). Grubości poszczególnych warstw lakierniczych nie podajemy — określa je specyfikacja wyrobu.

Zasada metody

Metodę dobiera się do rodzaju warstwy (mokra, sucha, farba proszkowa przed usieciowaniem) i do układu powłoka–podłoże. Metody mechaniczne i optyczne mierzą grubość bezpośrednio — z różnicy wysokości, na przekroju albo na nacięciu klinowym — a wagowe z różnicy mas. W metodach magnetycznych sonda reaguje na zmianę strumienia magnetycznego z odległością od magnesowalnego podłoża, a w metodzie prądów wirowych — na zmianę impedancji cewki wywołaną prądami indukowanymi w przewodzącym podłożu; po kalibracji wzorcami grubości przyrząd przelicza sygnał na grubość powłoki.

Zastosowania

• Pomiar grubości warstwy mokrej farby w czasie nakładania — grzebień, kółko albo czujnik zegarowy (metody 1A–1C)
• Pomiar grubości suchej powłoki farby lub lakieru na stali i innych podłożach magnesowalnych — metody magnetyczne (7A, 7B; ISO 2178)
• Pomiar grubości powłok nieprzewodzących na aluminium i innych niemagnetycznych metalach przewodzących — metoda prądów wirowych (7C; ISO 2360)
• Pomiar grubości powłoki na przekroju poprzecznym albo na nacięciu klinowym (metody 6A, 6B)
• Pomiar grubości nieusieciowanej warstwy farby proszkowej (metody 12–14)
• Pomiar grubości powłok na powierzchniach chropowatych (załącznik B) i na drewnie (załącznik C)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 2808:2020-01

Tytuł (PL)

Farby i lakiery — Oznaczanie grubości powłoki

Title (EN)

Paints and varnishes — Determination of film thickness

Procedura krok po kroku

1. Wybór metody

   Dobierz metodę do rodzaju warstwy i układu powłoka–podłoże: na podłożu magnesowalnym — metoda magnetyczna (ISO 2178), na niemagnetycznym metalu przewodzącym — metoda prądów wirowych (ISO 2360), dla warstwy mokrej — metody 1A–3.

2. Kalibracja albo adiustacja

   Przed użyciem skalibruj albo adiustuj przyrząd według instrukcji producenta wzorcami grubości na metalu podstawowym podobnym do badanego elementu; przyrząd, wzorce i metal podstawowy mają mieć temperaturę badanego elementu (ISO 2360, 6.1).

3. Sprawdzenie na miejscu pomiaru

   Sprawdź kalibrację wzorcami na miejscu pomiaru przy uruchomieniu przyrządu, po zmianie materiału lub kształtu elementu, po zmianie warunków (np. temperatury) i okresowo w czasie pracy (ISO 2360, 7.1).

4. Pomiar

   Mierz zgodnie z instrukcją producenta, uwzględniając czynniki wpływu z rozdz. 5 ISO 2360 i ISO 2178: bliskość krawędzi, krzywiznę, chropowatość, nacisk i pochylenie sondy, grubość i właściwości podłoża.

5. Wynik

   Podaj średnią arytmetyczną kilku pomiarów w określonym obszarze i odchylenie standardowe; jeśli nie uzgodniono inaczej, wykonaj co najmniej pięć pomiarów (ISO 2360, 7.2).

6. Sprawozdanie

   Sporządź sprawozdanie według rozdziału 7 PN-EN ISO 2808 z podaniem zastosowanej metody.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• W dostępnych tekstach norm nie ma wymagań bezpieczeństwa — zasady pracy ustala laboratorium na podstawie oceny ryzyka

Najczęstsze pytania