⛽ CFPP — Temperatura zablokowania zimnego filtra

Petrochemia PN-EN 116

Przegląd

STATUS (stan na 30.10.2026). PN-EN 116:2015-09 — wersja polska, opublikowana 29.09.2016, wprowadza EN 116:2015 [IDT]; zastąpiła PN-EN 116:2001. Karta PKN nie ma adnotacji o wycofaniu — norma aktualna; polski tytuł według karty: „Oleje napędowe i oleje opałowe lekkie — Oznaczanie temperatury zablokowania zimnego filtru — Metoda stopniowego schładzania”. EN 116:2015 zastąpiła EN 116:1997: szczegółowo opisano metodę automatyczną obok dawnej ręcznej, a zakres i precyzję zmieniono po europejskim badaniu międzylaboratoryjnym, które objęło też FAME i mieszaniny FAME z olejem napędowym. Alternatywną techniką z łaźnią chłodzącą liniowo jest EN 16329.

DEFINICJA I ZASADA (p. 3.1, rozdz. 4). CFPP to najwyższa temperatura, w której określona objętość paliwa nie przechodzi przez znormalizowane urządzenie filtracyjne w określonym czasie, gdy paliwo chłodzi się w znormalizowanych warunkach. Porcję paliwa chłodzi się i co 1 °C zasysa do pipety pod kontrolowanym podciśnieniem 2 kPa przez znormalizowany filtr z siatki drucianej. Badanie trwa, dopóki wydzielone kryształy parafiny nie zatrzymają albo nie spowolnią przepływu tak, że napełnienie pipety trwa dłużej niż 60 s albo paliwo nie zdąży w całości spłynąć do naczynia, zanim ochłodzi się o kolejny 1 °C. Jako CFPP zapisuje się wskazaną temperaturę, w której rozpoczęto ostatnie sączenie.

ZAKRES (rozdz. 1). Oleje napędowe i domowe oleje opałowe: FAME, paliwa destylatowe i parafinowe oleje napędowe, także z FAME, depresatorami albo innymi dodatkami. Badanie wykonuje się aparatem automatycznym; ręczny można stosować, ale w badaniach rozjemczych dopuszczony jest tylko automatyczny. Wynik służy do oszacowania najniższej temperatury, w której paliwo przepływa bez zakłóceń przez układ paliwowy; dla olejów napędowych jest zwykle bliski temperaturze awarii w eksploatacji, chyba że w układzie jest filtr papierowy narażony na warunki atmosferyczne albo CFPP jest o ponad 12 °C niższe od temperatury mętnienia. Instalacje grzewcze są zwykle mniej wrażliwe. Różnicę wyników próbki w stanie dostarczonym i po ogrzaniu w 45 °C przez 30 min można wykorzystać do wyjaśniania reklamacji pracy w niskich temperaturach.

PRZEPISY. Olej napędowy „standardowy”: CFPP najwyżej 0 °C w okresie letnim (16.04–30.09), −10 °C w okresie przejściowym (1.03–15.04 i 1.10–15.11) i −20 °C w okresie zimowym (16.11–koniec lutego); olej napędowy o polepszonych właściwościach niskotemperaturowych: najwyżej −32 °C (Dz.U. 2024 poz. 1018, zał. nr 3 lp. 19 i odnośniki 3–5). Ester metylowy jako samoistne paliwo: 0, −10 i −20 °C w tych samych okresach (Dz.U. 2025 poz. 426, zał. nr 1 lp. 25).

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Publicznie dostępny tekst normy kończy się na opisie pipety (p. 6.5.1). Budowy filtra, układu podciśnienia, łaźni chłodzących i ich temperatur, przebiegu badania (rozdz. 9–10), wzorcowania (rozdz. 11) ani precyzji (rozdz. 13) nie podajemy.

Zasada metody

Porcję paliwa chłodzi się w określonych warunkach i w odstępach co 1 °C zasysa do pipety pod kontrolowanym podciśnieniem 2 kPa przez znormalizowany filtr z siatki drucianej. Gdy wydzielone kryształy parafiny spowolnią przepływ tak, że napełnienie pipety do znaku 20 ml trwa dłużej niż 60 s, albo paliwo nie spłynie w całości do naczynia przed dalszym ochłodzeniem o 1 °C, badanie się kończy; jako CFPP zapisuje się temperaturę, w której rozpoczęto ostatnie sączenie (rozdz. 4, p. 6.5.1).

Zastosowania

• Olej napędowy — CFPP najwyżej 0 / −10 / −20 °C w okresie letnim, przejściowym i zimowym; o polepszonych właściwościach niskotemperaturowych −32 °C (Dz.U. 2024 poz. 1018)
• Ester metylowy jako samoistne paliwo — 0 / −10 / −20 °C (Dz.U. 2025 poz. 426, zał. nr 1)
• Domowe oleje opałowe, paliwa destylatowe, parafinowe oleje napędowe, także z FAME, depresatorami i innymi dodatkami (rozdz. 1)
• Wyjaśnianie reklamacji pracy w niskich temperaturach — porównanie próbki w stanie dostarczonym i po 30 min w 45 °C (rozdz. 1)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 116:2015-09

Tytuł (PL)

Oleje napędowe i oleje opałowe lekkie — Oznaczanie temperatury zablokowania zimnego filtru — Metoda stopniowego schładzania

Title (EN)

Diesel and domestic heating fuels — Determination of cold filter plugging point — Stepwise cooling bath method

Procedura krok po kroku

1. Pobranie próbki

   Według EN ISO 3170 albo EN ISO 3171 (powołania normatywne).

2. Napełnienie naczynia

   Naczynie pomiarowe napełnia się próbką do znaku 45 ml (p. 6.1).

3. Chłodzenie i sączenie co 1 °C

   Paliwo chłodzi się w określonych warunkach; przy każdym kolejnym 1 °C zasysa się je pod podciśnieniem 2 kPa przez filtr do pipety i mierzy czas napełnienia do znaku 20 ml (rozdz. 4, p. 6.5.1).

4. Koniec badania

   Badanie kończy się, gdy napełnienie pipety trwa dłużej niż 60 s albo paliwo nie spłynie w całości do naczynia, zanim ochłodzi się o kolejny 1 °C (rozdz. 4).

5. Wynik

   Jako CFPP zapisuje się wskazaną temperaturę, w której rozpoczęto ostatnie sączenie (rozdz. 4). Przygotowanie aparatu, szczegółowy przebieg i zapis wyniku są w rozdz. 9, 10 i 12 normy, poza publicznie dostępnym tekstem.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma zastrzega, że jej stosowanie może wiązać się z niebezpiecznymi materiałami, czynnościami i sprzętem, a użytkownik zapewnia bezpieczeństwo i zdrowie personelu przed jej zastosowaniem (rozdz. 1)
• Heptan i izopentan są łatwopalne — według kart charakterystyki
• Części aparatu z miedzi, cynku i mosiądzu mogą reagować z FAME (rozdz. 6)

Najczęstsze pytania