🌀 Test szczelności Blower Door

Budownictwo PN-EN ISO 9972

Przegląd

STATUS (stan na 06.11.2026). PN-EN ISO 9972:2015-10 „Cieplne właściwości użytkowe budynków — Określanie przepuszczalności powietrznej budynków — Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora” — wersja angielska, opublikowana 26.10.2015, wprowadza EN ISO 9972:2015 i ISO 9972:2015 [IDT]; zastąpiła PN-EN 13829:2002 (wersję polską). Karta nie ma adnotacji o wycofaniu — norma aktualna. ISO 9972:2015 (wydanie trzecie, 10.08.2015) zastąpiła ISO 9972:2006; EN ISO 9972:2015 zastąpiła EN 13829:2000. W zakresach akredytacji PCA (kopia bazy z 06.11.2026) norma występuje jako PN-EN ISO 9972:2015-10.

ZAKRES I ZASTOSOWANIE (wstęp, rozdz. 1). Norma służy do pomiaru przepuszczalności powietrznej budynków albo ich części w terenie: wytwarza się mechanicznie nadciśnienie albo podciśnienie i mierzy strumienie powietrza w zakresie różnic ciśnienia statycznego wewnątrz–na zewnątrz. Dotyczy obudowy budynków jednostrefowych; wiele budynków wielostrefowych można traktować jak jednostrefowe, otwierając drzwi wewnętrzne albo wyrównując ciśnienie w sąsiednich strefach. Nie służy do oceny przepuszczalności pojedynczych elementów. Wynik można wykorzystać m.in. do sprawdzenia zgodności z projektowaną szczelnością, porównania podobnych budynków i oceny zmniejszenia przecieków po kolejnych pracach termomodernizacyjnych. Metoda nie mierzy wielkości infiltracji powietrza — tę można z wyników oszacować obliczeniowo albo zmierzyć inną metodą, np. gazem znacznikowym. Najlepsze warunki badania to mała różnica temperatury i słaby wiatr; silnego wiatru i dużej różnicy temperatury wewnątrz–na zewnątrz należy unikać.

UKŁAD NORMY (spis treści). Aparatura (rozdz. 4): urządzenie do wymuszania przepływu, przyrząd do pomiaru różnicy ciśnienia, układ pomiaru strumienia powietrza, termometr. Przebieg (rozdz. 5): warunki pomiaru, zakres mierzonej części budynku, czas pomiaru, metody przygotowania budynku, instalacje grzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne, celowe otwory w obudowie, otwory wewnątrz mierzonej części, sprawdzenie wstępne, warunki temperatury i wiatru, różnica ciśnienia przy zerowym przepływie i sekwencja różnic ciśnienia. Wyniki (rozdz. 6): kubatura wewnętrzna, pole obudowy, powierzchnia netto podłóg, obliczenie strumienia przecieku i wielkości pochodne — krotność wymiany powietrza przy różnicy ciśnienia odniesienia, jednostkowe strumienie przecieku (na pole obudowy i na powierzchnię podłóg), efektywne pole przecieku. Dalej: sprawozdanie (rozdz. 7), niepewność (rozdz. 8) i załączniki informacyjne A–E (aparatura, gęstość powietrza, szacowanie niepewności, skala Beauforta, lokalizacja nieszczelności).

CO ZMIENIŁO WYDANIE 2015 (według omówienia europejskiej platformy wiedzy o szczelności budynków). Dawne metody przygotowania budynku A i B zastąpiono metodami 1 i 2 i dodano metodę 3 do celów szczególnych, którą poszczególne kraje mogą określić we własnych przepisach (np. uszczelnienie niektórych otworów wentylacji naturalnej zgodnie z obliczeniem charakterystyki energetycznej). Gdy pomiar służy sprawdzeniu zgodności z przepisem albo normą, mierzoną część budynku określa się tak jak w tym dokumencie. Jeśli otworu nie da się zamknąć, pozostaje otwarty. Przyrząd do pomiaru różnicy ciśnienia ma dokładność ± 1 Pa w zakresie od 0 Pa do 100 Pa, termometr — 0,5 K. Kubatura wewnętrzna obejmuje ściany i stropy wewnętrzne. Współczynnik determinacji r² regresji liniowej ma wynosić co najmniej 0,98. 50 Pa nie jest już domyślną różnicą ciśnienia odniesienia — można wybrać inną. Uwaga informacyjna podaje niepewność całkowitą około 10 % przy spokojnej pogodzie i około 20 % przy wietrze. W sprawozdaniu podaje się kubaturę budynku i miejsce uszczelnienia wentylacji mechanicznej.

PRZEPIS. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225), w zał. nr 2 pkt 2.3.3 podawało zalecaną szczelność powietrzną budynków: n50 < 3,0 1/h w budynkach z wentylacją grawitacyjną lub hybrydową i n50 < 1,5 1/h w budynkach z wentylacją mechaniczną lub klimatyzacją, a w pkt 2.3.4 zalecało próbę szczelności po zakończeniu budowy według Polskiej Normy o określaniu przepuszczalności powietrznej budynków. W bazie ELI Sejmu (odczyt 06.11.2026) rozporządzenie ma status „uznany za uchylony” z datą 21.09.2026.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Dostępny podgląd normy kończy się na wstępie — szczegóły metod przygotowania budynku (tablica w p. 5.2.3), wartości najmniejszej i największej różnicy ciśnienia i liczby punktów pomiarowych, wzorów do obliczenia strumienia przecieku i wymagań wobec warunków pogodowych znamy tylko z omówienia zmian i dlatego ich nie podajemy. Nie podajemy wymagań programów dotacyjnych ani standardów budownictwa pasywnego — żadne z dostępnych źródeł ich nie zawiera.

Zasada metody

Wentylator zamocowany w otworze obudowy (na przykład w drzwiach zewnętrznych) wytwarza w budynku albo jego części nadciśnienie albo podciśnienie. Przy serii różnic ciśnienia statycznego wewnątrz–na zewnątrz mierzy się strumień powietrza przepływającego przez wentylator, równy strumieniowi przecieku przez obudowę.

Z wyników regresji (r² co najmniej 0,98) oblicza się strumień przecieku przy wybranej różnicy ciśnienia odniesienia i wielkości pochodne: krotność wymiany powietrza (np. n50 przy 50 Pa), jednostkowe strumienie przecieku i efektywne pole przecieku. Budynek przygotowuje się jedną z metod 1, 2 albo 3.

Zastosowania

• Sprawdzenie zgodności budynku albo jego części z projektowaną szczelnością powietrzną (wstęp normy)
• Porównanie przepuszczalności powietrznej podobnych budynków albo ich części (wstęp normy)
• Ocena zmniejszenia przecieków powietrza po kolejnych pracach w istniejącym budynku (wstęp normy)
• Podstawa do obliczeniowego oszacowania infiltracji powietrza — metoda sama infiltracji nie mierzy
• Lokalizacja nieszczelności przy utrzymywanej różnicy ciśnienia (załącznik informacyjny E)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 9972:2015-10

Tytuł (PL)

Cieplne właściwości użytkowe budynków — Określanie przepuszczalności powietrznej budynków — Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora

Title (EN)

Thermal performance of buildings — Determination of air permeability of buildings — Fan pressurization method

Procedura krok po kroku

1. Zakres pomiaru i metoda przygotowania

   Określić mierzoną część budynku (gdy pomiar służy zgodności z przepisem — tak jak w tym przepisie) i wybrać metodę przygotowania 1, 2 albo 3 (p. 5.1.2, 5.2.1).

2. Przygotowanie budynku

   Przygotować instalacje grzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne oraz celowe otwory w obudowie według wybranej metody; otwór, którego nie da się zamknąć, pozostaje otwarty. Otwory wewnątrz mierzonej części (np. drzwi wewnętrzne) otworzyć (p. 5.2.2–5.2.4).

3. Montaż aparatury

   Zamontować urządzenie do wymuszania przepływu i przyrządy do pomiaru różnicy ciśnienia (p. 5.2.5–5.2.6).

4. Sprawdzenie wstępne i warunki

   Wykonać sprawdzenie wstępne, zapisać temperaturę i warunki wiatrowe; unikać silnego wiatru i dużej różnicy temperatury wewnątrz–na zewnątrz (p. 5.3.1–5.3.2, wstęp).

5. Różnica ciśnienia przy zerowym przepływie

   Zmierzyć różnicę ciśnienia przy wyłączonym wentylatorze; jej średnia służy do ustalenia najmniejszej różnicy ciśnienia w serii (p. 5.3.3–5.3.4).

6. Seria różnic ciśnienia

   Przy kolejnych różnicach ciśnienia (nadciśnienie albo podciśnienie) mierzyć strumień powietrza przez wentylator (p. 5.3.4).

7. Obliczenia

   Obliczyć strumień przecieku z regresji (r² co najmniej 0,98) i wielkości pochodne przy wybranej różnicy ciśnienia odniesienia: krotność wymiany powietrza, jednostkowe strumienie przecieku, efektywne pole przecieku (rozdz. 6).

8. Sprawozdanie i niepewność

   W sprawozdaniu podać m.in. kubaturę budynku i miejsce uszczelnienia wentylacji mechanicznej; oszacować niepewność (rozdz. 7–8, zał. C).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Dostępny tekst normy nie podaje wymagań bezpieczeństwa — zasady pracy przy wentylatorze i w budynku z urządzeniami spalinowymi ustala wykonawca na podstawie oceny ryzyka

Najczęstsze pytania