🔬 Absorbancja UV przy 254 nm

Fizykochemia PN-EN ISO 7887

Przegląd

STATUS (stan na 29.10.2026). PN-EN ISO 7887:2012 — wersja polska, opublikowana 06.02.2015, wprowadza EN ISO 7887:2011 [IDT] i ISO 7887:2011 [IDT]; zastąpiła PN-EN ISO 7887:2002; ma poprawkę krajową PN-EN ISO 7887:2012/Ap1:2015-06 (zatwierdzoną 08.06.2015), która w zał. A (wewnętrzna kontrola jakości) w p. A.3.1 zamienia „92 g kwasu humusowego” na „92 mg kwasu humusowego”. Norma aktualna — bez adnotacji o wycofaniu. To norma o BARWIE wody: cztery metody A–D — A: wizualna ocena barwy pozornej próbki w butelce, B: barwa rzeczywista mierzona przyrządem optycznym przy 436 nm oraz 525 nm i 620 nm, C: barwa rzeczywista przy 410 nm w porównaniu ze stężeniem heksachloroplatynianu, D: wizualne porównanie z roztworami wzorcowymi heksachloroplatynianu (rozdz. 1). Pomiaru przy 254 nm norma nie opisuje — wspomina jedynie w uwadze do definicji rozpuszczonego węgla organicznego (p. 3.3), że stosunek absorbancji UV do stężenia rozpuszczonego węgla organicznego (właściwa absorbancja UV, SUVA) okazał się przydatny do optymalizacji procesów uzdatniania wody. Przebieg pomiaru podajemy według metod, które go opisują: Standard Methods 5910 B i EPA 415.3 (w streszczeniach amerykańskiego rejestru metod NEMI), opisu metody 5910 B w katalogu badań laboratorium stanowego Wirginii (DCLS) oraz niemieckiej normy DIN 38404-3:2005-07 (według opisu wydawcy).

CO MIERZY POMIAR. Związki organiczne pochłaniające promieniowanie UV pochłaniają je proporcjonalnie do stężenia; absorbancję mierzy się przy 253,7 nm, po przesączeniu próbki, które ogranicza wpływ cząstek (SM 5910 B). Współczynnik absorpcji spektralnej mierzony przy 254 nm może służyć do sumarycznego oznaczania rozpuszczonych organicznych składników wody, zwłaszcza gdy ich skład jakościowy nie zmienia się silnie; pomiar wykrywa wiele związków organicznych, ale nie na przykład krótkołańcuchowe związki alifatyczne, czyste alkohole ani czyste cukry (DIN 38404-3, opis wydawcy). To pomiar nieswoisty — najmniejszego wykrywalnego stężenia nie da się ściśle określić, bo zależy od związku między absorbancją UV a badaną cechą (np. potencjałem tworzenia trihalometanów albo rozpuszczonym węglem organicznym) i od substancji przeszkadzających (SM 5910 B).

ZAKŁÓCENIA. Główne zakłócenia to cząstki koloidalne, inne niż badane związki organiczne pochłaniające UV oraz związki nieorganiczne pochłaniające UV — zwłaszcza żelazo(II), azotany, azotyny i bromki; promieniowanie przy 253,7 nm pochłaniają też niektóre utleniacze i reduktory: ozon, chlorany, chloryny, chloraminy i tiosiarczan (SM 5910 B). Gdy próbka zawiera także substancje nierozpuszczone, pomiar daje zamiast współczynnika absorpcji spektralnej współczynnik osłabienia (DIN 38404-3, opis wydawcy).

SUVA. Właściwą absorbancję UV oblicza się, dzieląc absorbancję UV przy 254 nm przez stężenie rozpuszczonego węgla organicznego i mnożąc przez współczynnik przeliczenia jednostek (EPA 415.3, p. 12.2). Metoda EPA 415.3 obejmuje ogólny i rozpuszczony węgiel organiczny, absorbancję UV przy 254 nm i SUVA w wodach ujmowanych (źródłach) i w wodzie do picia.

PRZEPISY. Rozporządzenie w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia nie ustala wartości dla absorbancji UV (Dz.U. 2026 poz. 748, zał. nr 1).

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Pełnych tekstów Standard Methods 5910 B, EPA 415.3 ani DIN 38404-3 nie mieliśmy — dlatego nie podajemy długości drogi optycznej kuwety, szerokości pasma, wymagań dla wzorców i sprawdzania przyrządu, liczbowego wzoru SUVA ani kryteriów zgodności powtórzeń.

Zasada metody

Promieniowanie ultrafioletowe o długości fali 254 nm przechodzi przez kuwetę kwarcową z reprezentatywną próbką wody (DCLS, SM 5910 B). Próbkę przed pomiarem sączy się przez sączek 0,45 µm, aby ograniczyć wpływ cząstek (EPA 415.3, SM 5910 B). Związki organiczne pochłaniające UV — wiele związków, z wyjątkiem m.in. krótkołańcuchowych alifatycznych, czystych alkoholi i cukrów — osłabiają promieniowanie proporcjonalnie do stężenia, dlatego absorbancja przy 254 nm jest sumaryczną, nieswoistą miarą rozpuszczonej materii organicznej (SM 5910 B, DIN 38404-3).

Zastosowania

• Sumaryczna ocena rozpuszczonych organicznych składników wody, zwłaszcza przy mało zmiennym składzie jakościowym (DIN 38404-3, opis wydawcy)
• Wody ujmowane (źródła) i woda do picia — absorbancja UV przy 254 nm i SUVA razem z ogólnym i rozpuszczonym węglem organicznym (EPA 415.3)
• Optymalizacja procesów uzdatniania wody na podstawie SUVA (PN-EN ISO 7887, uwaga do p. 3.3)
• Woda i ścieki — związki organiczne pochłaniające UV (SM 5910 B)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 7887:2012

Tytuł (PL)

Jakość wody — Badanie i oznaczanie barwy

Title (EN)

Water quality — Examination and determination of colour

Procedura krok po kroku

1. Pobranie i transport

   Próbki pobierać do butelek szklanych, przewozić w lodzie albo z zamrożonymi wkładami chłodzącymi (EPA 415.3); w DCLS — butelki z ciemnego szkła, wymyte, przepłukane wodą wolną od związków organicznych i wyprażone w 400 °C przez 1 h.

2. pH (opcjonalnie)

   Do szczególnych zastosowań i korelacji pH można skorygować kwasem solnym albo NaOH, w próbkach słabo zbuforowanych — buforem nie pochłaniającym UV, np. fosforanowym; po korekcie albo pomiarze pH próbkę sączy się (SM 5910 B). Próbek do SUVA nie koryguje się (DCLS).

3. Przygotowanie sączka

   Sączek i zestaw do sączenia przemyć co najmniej 50 ml wody wolnej od związków organicznych (SM 5910 B).

4. Sączenie

   Próbkę przesączyć przez sączek 0,45 µm (EPA 415.3, SM 5910 B); przesączoną przechowywać poniżej 6 °C, bez zakwaszania, i zbadać w ciągu 48 h od pobrania (EPA 415.3).

5. Pomiar

   Absorbancję przesączonej próbki zmierzyć przy 254 nm (253,7 nm) w kuwecie kwarcowej (EPA 415.3, SM 5910 B, DCLS).

6. Powtórzenia

   Zmierzyć co najmniej dwie porcje przesączonej próbki; co dziesiątą próbkę analizować w duplikacie, by ocenić precyzję (SM 5910 B).

7. SUVA (opcjonalnie)

   Gdy znany jest rozpuszczony węgiel organiczny tej samej próbki — SUVA = absorbancja UV przy 254 nm / rozpuszczony węgiel organiczny × współczynnik przeliczenia jednostek (EPA 415.3, p. 12.2). Przy podejrzeniu zakłóceń (żelazo, azotany, azotyny, bromki) wynik oznaczyć jako wątpliwy (EPA 415.3).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Osoby korzystające z normy powinny znać zwykłą praktykę laboratoryjną; norma nie omawia wszystkich zagadnień bezpieczeństwa — ustalenie zasad BHP i zgodności z przepisami krajowymi należy do użytkownika (ostrzeżenie PN-EN ISO 7887)
• Badania powinni wykonywać odpowiednio wykwalifikowani pracownicy (ostrzeżenie PN-EN ISO 7887)

Najczęstsze pytania